श्रद्धाञ्जली: एक अथक शिक्षासेवी, विद्रोही र किसानका सारथि गंगेश झाको अवसान

2 महीना पहिले प्रकाशित

Esandhyakalin

जनकपुरधाम, जेठ २१ गते । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का नेता राजीव झालाई पितृशोक परेको छ । उहाँका पूजनीय पिता, आजीवन शिक्षाको उज्यालो छर्ने आदरणीय व्यक्तित्व एवं शिक्षक गंगेश झाको आज बेलुका ७:०० बजे जनकपुरधामस्थित प्रादेशिक अस्पतालमा उपचारका क्रममा अन्तिम सास लिनुभएको छ ।

सत्यलाई सत्य र असत्यलाई असत्य भन्न सक्ने निडर, हक्की र निष्कलंक स्वभावका धनी स्वर्गीय झा मधेसको शैक्षिक, सामाजिक र किसान आन्दोलनका एक राजनीतिक तथा वैचारिक धरोहर हुनुहुन्थ्यो ।

शैक्षिक क्रान्तिका संवाहक: ७ घन्टीको नियम र 'लालटेन' आन्दोलन

धनुषा जिल्लाको दुहबी, गोबराही, तिनकौरीया चोक, ढल्केवर, पुस्वलपुर, ठाढी र सखुवा मडान लगायत दर्जनौँ प्राथमिक, निम्न माध्यमिक र माध्यमिक विद्यालयहरूमा शिक्षकदेखि प्रधानाध्यापकसम्म भई उहाँले सफल व्यवस्थापन गर्नुभएको थियो । नेपाली र संस्कृत भाषाका प्रकाण्ड विद्वान झा आफ्नो कर्तव्यप्रति यति निष्ठावान हुनुहुन्थ्यो कि उहाँले नेतृत्व गरेका विद्यालयहरूमा '७ तै घन्टी' पढाइ हुनैपर्ने अनिवार्य नियम थियो ।

पञ्चायतकाल (राजतन्त्र) को कठिन समयमा पनि शिक्षकहरूको हकहित र तलब वृद्धिका लागि उहाँले अनौठो र साहसिक विद्रोह गर्नुभएको थियो । दिउँसै लालटेन बालेर आफ्नो गाउँदेखि जनकपुरधामसम्म पैदल यात्रा गरी उहाँले विरोध जनाउनुभएको थियो । सोही आन्दोलनका कारण उहाँले २ महिना जेल जीवनसमेत बिताउनुपर्‍यो, तर उहाँको त्यो त्यागले अन्ततः देशैभरिका शिक्षकहरूको तलब बढाउन राज्यलाई बाध्य पारेको थियो ।

गरिबका अभिभावक र किसान आन्दोलनका नायक

गंगेश झा केवल विद्यालयको कोठाभित्र मात्र सीमित हुनुहुन्नथ्यो । उहाँ ग्रामीण अर्थतन्त्र र श्रमजीवी वर्गको उत्थानमा सदैव अग्रसर रहनुभयो :

• श्रमदान र सिँचाइ: गाउँका किसानहरूलाई खेतीपाती गर्न गाह्रो भएको समयमा उहाँकै नेतृत्वमा श्रमदानमार्फत नहर निर्माण गरियो र कमला नदीको पानी गाउँका खेत-खेतसम्म पुर्‍याइयो ।

• विद्यार्थीलाई सहयोग: गरिब तथा विपन्न परिवारका विद्यार्थीहरूले स्कुलको शुल्क तिर्न नसक्दा उहाँले आफ्नै तलबबाट शुल्क तिरिदिएर हज्जारौँको भविष्य अन्धकार हुनबाट जोगाउनुभयो ।

• सहकर्मीको सहारा: कुनै पनि शिक्षक वा छिमेकीलाई समस्या पर्दा, त्यसलाई आफ्नै समस्या ठानेर काँध थाप्ने उहाँको सहयोगी बानी थियो ।

• श्रमको उचित मूल्य: किसान र मजदुरको हकका लागि लड्दै उहाँले तत्कालिन समयमा प्रति ३ केजी धान बनिहारी (ज्याला) लाई बढाएर ४ किलो पुर्‍याउन सफल आन्दोलनको नेतृत्व गर्नुभएको थियो ।

अपूरणीय क्षति

गंगेश झाको निधनले धनुषा जिल्लाले मात्र नभई समग्र देशले नै एक सच्चा शिक्षाप्रेमी, सादगी र विद्रोही चेत भएको अभिभावक गुमाएको छ । उहाँले देखाउनुभएको निष्ठा, साहस र समाजसेवाको बाटो आगामी पुस्ताका लागि सधैँ प्रेरणाको स्रोत बनिरहनेछ ।

शोक वक्तव्य:

"यस दुःखद घडीमा स्वर्गीय गंगेश झाप्रति भावपूर्ण श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दै शोकाकुल सुपुत्र रास्वपा नेता राजीव झासहित सम्पूर्ण शोकसन्तप्त परिवारजनमा गहिरो समवेदना व्यक्त गर्दछौँ । दिवङ्गत आत्माको चिरशान्तिको कामना !"